دوستان را در غم و رنج زمان باید شناخت         زَرِ بی غش را به سنگ امتحان باید شناخت

شمع تا روشن بود پروانه گردد گرد او              در تهیدستی وفای دوستان باید شناخت

روز قدرت،طینت هر کس هویدا می شود         وقت جوش گل،سخای باغبان باید شناخت

دوست نباشد به حقیقت که او       دوست فراموش کند در بلا

دوست باشد کسی که در سختی          باری از دوش دوست بردارد

نه که سر بار زحمت خود نیز           بر سر بار دوست بگذارد

صدق است و صفا آیتی از خلق جمیل        کذب است و ریا نشانی از روح علیل

پیش همه راستگو عزیز است و جلیل        و آن کس که دروغگوست خوار است و ذلیل

زبانی که با راستی یار نیست          به گیتی کس او را خریدار نیست

چو خواهی که بخت از تو گیرد فروغ        زبان را مگردان به گرد دروغ

گل در بر و مِی در کف و معشوق به کام است        سلطان جهانم به چنین روز غلام است

گو شمع بیارید در این جمع که امشب        در مجلس ما،ماهِ رخ دوست تمام است

دوستی با هر که کردم خصم مادر زاد شد      آشیان هر جا گرفتم لانه ی صیاد شد

آن رفیقی را که با خون جگر پروردمش       بر سردار آمد و از بحر من جلاد شد

مکن دوستی با دروغ آزمای    همان نیز با مرد ناپاک رای

گر حکیمی دروغ ساز مباش       با کژ و با دروغ یار مباش

هیچ کس از عیب نباشد عاری          زنهار!که عیب این و آن نشماردی

این عیب بزرگی است که خندی به کسی      از بهر همان عیب که خود هم داری

سیر یک روز طعنه زد به پیاز       که تو مسکین چقدر بد بویی

گفت:از عیب خویش بی خبری          زان ره از خلق عیب می جویی

گفتن از زشترویی دگران               نشود باعث نکو رویی

تو گمان می کنی که شاخ گلی          به وصف سرو و لاله می رویی؟

یا که هم بوی مشک و تاتاری        یا ز ازهار باغ مینویی؟

خویشتن بی سبب بزرگ مکن        تو هم از ساکنان این کویی

ای غزالی،گریزم از یاری      که چو بد می کنم نکو گوید

مخلص آن شوم که عیبم را       همچو آئینه رو به رو گوید

نه که چون شانه با هزار زبان       پشت سر رفته مو به مو گوید

کسی که عیب تو را در بَرِ تو بشمارد        مسلم است وجود تو دوست می دارد

بی شرم آن که به عیب خود پرده کشید       وانگاه ز عیب دیگران پرده درید

چون مردم چشم،کو بدان تیره دلی         عیب همه دید و عیب خود هیچ ندید

چه خوش گفت آن خردمند سخن دان        که روی از صحبت نادان بگردان

درخت انس نادان بر نیارد           حضورش جز که درد سر نیارد

رقم بر خود به نادانی کشیدی        که نادان را به صحبت برگزیدی

طلب کردم ز دانایی یک پند        مرا فرمود با نادان مپیوند

که گر دانای دهری،خر بباشی        و گر نادانی،ابله تر بباشی

هر که با دو نان نشیند همچو دو نان دون شود       با خردمندان نشیند عقل او افزون شود

گر ببندی اسب تازی را زمانی پیش خر         رنگشان همگون نگردد طبعشان همگون شود

با بدان کم نشین که بدمانی       خو پذیر است نفس انسانی

نیک نامی خواهی ای دل با بدان صحبت مدار       خودستایی جان من برهان نادانی بود

تا توانی می گریز از یار بد        یار بد بدتر بود از مار بد

مار بد تنها تو را بر جان زند       یار بد بر جان و بر ایمان زند

دشمنند این دوستان حیله پرداز دورنگ      دوست دارم دشمنان یک دل و یک رنگ را

ز دوستان دورنگم همیشه دل تنگ است      فدای همت آن دشمنم که یک رنگ است

رفیق خوب آن کو راست گوید       طریق رستگاری را بپوید

نه آن که می کند تصدیق کارت        به افعال بد و خوب است یارت

نشناخته را محرم هر راز مکن         قفل دل خود بر همه کس باز مکن

در قلک دل برای آینده خویش       جز عشق خدا و دین پس انداز مکن

خویشتن داری و خموشی را         هوشمندان حصار جان دانند

گر زیان بینی از زبان بینی         ور زبون گردی از زبان دانند

راز دل پیش دوستان مگشای        گر نخواهی که دشمنان دانند

راز را با یار خود چندان که بتوانی مگوی        یار را یاری بود از یارِ یار اندیشه کن

پدر که جان عزیزش به لب رسیده چه گفت        به دوست گر چه عزیز است راز دل مگشای

یکی نصیحت من گوش دار جان عزیز       که دوست نیز بگوید به دوستان عزیز

کمند مهر چنان پاره کن که گر روزی        شوی ز کرده پشیمان به هم توانی بست